Ψυχολογία: Η «δύναμη» της υπακοής   Leave a comment

Μέρος 1 από 2

Μέρος 2 από 2

Περιγραφή του video

Το βίντεο αφορά πείραμα κοινωνικής ψυχολογίας που πρώτο-πραγματοποιήθηκε απο τον Stanley Milgram, στο Yale το 1961,το οποίο φέρει και το όνομά του (Milgram expirament). Είναι ντοκιμαντέρ του BBC (Horizon: How Violent Are You, 2009), Η συγκεκριμένη έκδοση του βίντεο είναι υποτιτλισμένη ελληνικά.

Υπάρχουν και άλλα βίντεο με άλλες εκδοχές του ίδιου πειράματος, αλλά είναι η εκδοχή που κατάφερα να βρω υποτιτλισμένη ελληνικά.

Στόχος του πειράματος είναι να ερευνήσει την συσχέτιση υπακοής κ εξουσίας. Προς έκπληξη των ερευνητών το πείραμα έδειξε ότι είναι πολύ πιθανό ένας συνήθης άνθρωπος να υπακούσει διαταγές που αφορούν μέχρι και να σκοτώσει,( 9 στους 12 προχώρησαν στο τελικό στάδιο) αρκεί να του δοθεί μια  ισχυρή βάση για μετατόπιση των ηθικών ευθυνών. Οι συμμετέχοντες, τυχαία επιλεγμένοι καθημερινοί άνθρωποι, δεν αρνήθηκαν να δώσουν βασανιστικά πλήγματα με ηλεκτροσόκ σε συνάνθρωπο τους, παρόλο που τους ήταν ξεκάθαρο ότι ο τελευταίος βασανιζόταν τρομερά. Ορισμένοι προχώρησαν παρακάτω και έδωσαν και δόση που θα προκαλούσε μόνιμες βλάβες η θάνατο. Τον ρόλο των «θυμάτων»  του ηλεκτροσόκ (η «θύμα» στο παραπάνω βίντεο) παίζουν ηθοποιοί και οι κραυγές πόνου ηχογραφημένες.

Σε μετέπειτα συνεντεύξεις τους, τα υποκείμενα της έρευνας φαινόντουσαν να γνώριζαν μέχρι και τις νομικές συνέπειες για βασανισμό/θάνατο  των θυμάτων, αλλά παρόλα αυτά  (οι περισσότεροι) συνέχισαν μέχρι τέλους.

Το πείραμα επαναλήφθηκε πολλές φορές σε διάφορες περιοχές της Γης, καθώς και με 19 περίπου διαφοροποιήσεις. Σε μία απο αυτές, όπου οι εντολές δίνονταν απο το τηλέφωνο, το 30% των συμμετεχόντων  προχώρησε στο τελικό στάδιο. Έχει γινει και αποκλειστικά με άντρες και αποκλειστικά με γυναίκες και τα ποσοστά δεν διαφοροποιήθηκαν. (οι ερευνητές σημειώνουν ότι οι γυναίκες εμφάνισαν περισσότερο στρες)

Το πείραμα επαναλήφθηκε από πολλούς και διάφορους, με παρόμοια αποτελέσματα. (μία από αυτές τις επαναλήψεις είναι το ντοκιμαντέρ του BBC που παρουσιάζεται στην αρχή του άρθρου.)

Εδώ Μέρος 1, Μέρος 2,Μέρος 3 είναι το αυθεντικό βίντεο του 1962

Εδώ είναι απο τον Derren Brown [2006]

Η τραγική για τους ανθρώπους παράμετρος που εισάγει το πείραμα είναι ότι πλέον δεν παίζει ρόλο η προσωπική ηθική κ η αίσθηση «καλού και κακού» που έχουμε μέσα μας, αλλά ότι γίνονται «στυγνά» εργαλεία του χειριστή του πειράματος, ο οποίος μάλιστα δεν προβάλει κανενός είδους απειλή-εκβιασμό! Απλά επαναλαμβάνει τον (υποτιθέμενο) ανώτερο σκοπό του πειράματος, μετατοπίζοντας τις ευθύνες.

Το μοτίβο σχεδόν όλων των θρησκειών είναι η πίστη σε ένα υπέρτατο όν. Είτε ονομάζεται ιησούς είτε αλλάχ είτε οτιδήποτε άλλο, οι επί γης εκπρόσωποί του διατείνονται ότι είναι η υπέρτατη «αρχή» (εξουσία) επί του κόσμου τούτου.  Επομένως, ανάλογα με το βαθμό στον οποίο το πιστεύει ο κάθε ένας μπορεί να παραμερίσει τις προσωπικές του ηθικές αξίες για το «γενικότερο καλό» η επειδή «ο θεός είπε έτσι» κατά απόλυτη αντιστοιχία με το «το πείραμα απαιτεί να συνεχίσετε» του παραπάνω πειράματος. Αν στη θέση του ηθοποιού «επιστήμονα» είχαμε έναν ιερέα, και στη θέση του τυχαίου ανθρώπου είχαμε έναν πιστό στο δόγμα του συγκεκριμένου ιερέα, τα αποτελέσματα θα ήταν διαφορετικά; (Σκεφτείτε το λίγο. «Ο θεός είπε να πατήσεις το κουμπί»)

Αν είχαμε τον ιερέα στην εκκλησία, και τον πιστό στο σπίτι απέναντι στο παιδί του, πόσο δύσκολο θα ήταν για τον πιστό να παρακάμψει τις προσωπικές του ηθικές αξίες και να πει μερικά ψέμματα, η να χτυπήσει (βασανίσει) το παιδί του, προκειμένου αυτό να είναι για το «γενικότερο καλό» η επειδή «ο θεός είπε έτσι»;

Το «κακό» με το παραπάνω σκεπτικό είναι ότι δεν εξαρτάται από το προσωπικό πλαίσιο ηθικής που φέρει κάποιος. Η (τυφλή θα μπορούσε να πει κανείς) υπακοή δουλεύει στην πλειονότητα των περιπτώσεων.

Αυτό θα έπρεπε να βάλει σε προβληματισμό θρήσκους και άθρησκους.

Τους θρήσκους να αναρωτηθούν

  • κατά πόσον οι ηθικές επιλογές τους είναι αποτέλεσμα των δικών τους ηθικών κανόνων η αν στην πράξη ελέγχονται απο τους επι γης εκπροσώπους των διαφόρων θρησκειών,
  • μήπως οι επί γης εκπρόσωποι των θρησκειών λόγω της υπερβολικής πίστης στο σκοπό τους ψεύδονται εν γνώση τους,
  • μήπως οι κατα καιρούς συγγραφείς ιερών βιβλίων για τους ίδιους λόγους, έχουν εμπλουτίσει τα γεγονότα για να γίνουν πιο θεόπνευστα;

τους δε ήδη άθρησκους να προβληματιστούμε για το πόσο τέτοια μοτίβα τυφλής υπακοής εξακολουθούν να μας επηρεάζουν μέσω των «πιστών» (σε κάθε είδους σκοπό) συνανθρώπων μας. Τραγικό πρόσφατο παράδειγμα είναι η δολοφονία των εργαζόμενων στην Marfin των δεκάδων αναρχικών με τις μολότοφ και των διαδηλωτών με τα καδρόνια, τρομοκρατικών οργανώσεων κλπ.

Το πείραμα περιγράφεται αναλυτικά εδώ

http://en.wikipedia.org/wiki/Milgram_Experiment

Ευχαριστίες στο falakrosepanastatis στου οποίου το βίντεο-κανάλι μπορείτε να βρείτε και άλλα ενδιαφέροντα πράγματα.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

The Out Campaign: Scarlet Letter of Atheism
url,  tracking
Αρέσει σε %d bloggers: